Wielu mieszkańców Bytomia i okolic staje przed trudną sytuacją: kilka, a czasem kilkanaście lat po śmierci krewnego, w skrzynce pocztowej pojawia się wezwanie do zapłaty od firmy windykacyjnej lub pismo od komornika.

Czy po tak długim czasie można jeszcze cokolwiek zrobić?

Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo przewiduje mechanizmy obronne, które pozwalają uniknąć spłaty cudzych długów, nawet jeśli termin na odrzucenie spadku dawno minął.

1. Pułapka „milczącego” przyjęcia spadku – zmiana przepisów

Kluczowe dla Twojej sytuacji jest ustalenie daty śmierci spadkodawcy. Dlaczego? Ponieważ w polskim prawie doszło do przełomowej zmiany w 2015 roku.

Śmierć przed 18 października 2015 r.: Jeśli w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania do spadku nie złożyłeś żadnego oświadczenia, zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego (k.c.), przyjąłeś spadek wprost. Oznacza to pełną odpowiedzialność za długi całym swoim majątkiem.
Śmierć po 18 października 2015 r.: Brak oświadczenia w terminie 6 miesięcy oznacza obecnie tzw. przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. To Twoja pierwsza linia obrony – odpowiadasz za długi tylko do wartości majątku, który realnie odziedziczyłeś (art. 1031 § 2 k.c.). Jeśli zmarły zostawił tylko długi, a majątek wynosił 0 zł, Twoja odpowiedzialność również wynosi 0 zł.

Więcej o sprawach spadkowych np. przyjęciu spadku i zachowku tutaj.

2. Jak się bronić, gdy termin 6 miesięcy minął?

Jeśli dowiedziałeś się o długach po latach i boisz się pełnej odpowiedzialności (szczególnie przy starych sprawach sprzed 2015 r.), możesz skorzystać z instytucji uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia pod wpływem błędu.

Zgodnie z art. 1019 k.c., jeśli nie złożyłeś oświadczenia o odrzuceniu spadku, bo nie wiedziałeś o długach (błąd co do przedmiotu spadku), możesz prosić sąd o zatwierdzenie uchylenia się od tego błędu.

Warunki sukcesu w sądzie:

Musisz udowodnić, że zachowałeś należytą staranność w ustalaniu składu majątku (np. pytałeś rodzinę, sprawdzałeś dokumenty zmarłego).
Masz na to rok od momentu wykrycia błędu (czyli np. od dnia otrzymania pierwszego pisma od windykatora).
Musisz złożyć wniosek do sądu (opłata to zazwyczaj 40-100 zł) i jednocześnie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

3. Przedawnienie długu – najsilniejsza tarcza

Często długi spadkowe „odnalezione” po latach przez fundusze sekurytyzacyjne są już przedawnione. Śmierć dłużnika nie przerywa biegu przedawnienia – czas płynie dalej na korzyść spadkobiercy.

Terminy (stan na 2026 r.): Zasadniczy termin przedawnienia roszczeń majątkowych to 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz, media) oraz związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata (art. 118 k.c.).
Długi stwierdzone wyrokiem: Jeśli zmarły miał wyrok sądu, dług przedawnia się z upływem 6 lat od daty uprawomocnienia się wyroku lub ostatniej czynności komorniczej (art. 125 k.c.).

Ważne: Sąd nie uwzględni przedawnienia „z automatu” w sprawach cywilnych między osobami prywatnymi (chyba że dłużnikiem jest konsument, a wierzycielem przedsiębiorca – wtedy sąd ma taki obowiązek). W innych przypadkach musisz podnieść zarzut przedawnienia w toku procesu lub w sprzeciwie od nakazu zapłaty.

4. Wykaz inwentarza – dokument, który Cię chroni

Jeśli przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza (automatycznie lub świadomie), Twoja odpowiedzialność jest ograniczona. Aby jednak móc się na to powołać przed komornikiem, musisz posiadać spis inwentarza (sporządzony przez komornika) lub wykaz inwentarza (sporządzony przez Ciebie na specjalnym formularzu i złożony w sądzie lub u notariusza – art. 1031(1) k.c.).

Dzięki temu, gdy wierzyciel zażąda 100 000 zł długu, a Ty wykażesz, że odziedziczone mieszkanie i meble były warte tylko 20 000 zł, Twoja spłata zakończy się na tej niższej kwocie.

Podsumowanie: Co zrobić, gdy dostaniesz pismo o długu spadkowym?

Nie płać nic „na próbę” – wpłata nawet 10 zł może zostać uznana za tzw. niewłaściwe uznanie długu, co przerwie bieg przedawnienia.
Sprawdź datę śmierci – to określi, czy odpowiadasz całym majątkiem, czy tylko do wartości spadku.
Zweryfikuj termin przedawnienia – większość starych długów kupowanych przez fundusze to roszczenia, których nie musisz już spłacać.
Działaj szybko – na zaskarżenie nakazu zapłaty masz zazwyczaj tylko 14 dni.

Podstawy prawne:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (szczególnie art. 1012-1019 oraz art. 1030-1034).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (art. 637-639 dotyczące spisu inwentarza).

Szukasz pomocy w sprawach spadkowych w Bytomiu? Jako bytomski adwokat z wieloletnim doświadczeniem pomagam skutecznie odrzucać zadłużone spadki i reprezentuję klientów w sporach z funduszami windykacyjnymi.

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Agnieszka Skowron
ul. Gliwicka 25, 41-902 Bytom
tel. 570 627 121